خوب بر فرض که من قبول کردم که نظام کنونی جهان بر پایه علت و معلول باشد (جهانی که ما شناخته ایم. چون هنوز انسان پایش را فراتر از ماه نگذاشته و نمی دانیم واقعا در منظومه شمسی چه خبر است چه برسد به کل جهان)
آیا نمی تواند علت فاعلی باشد ولی این علت فاعلی بی تدبیر باشد.
من مخالفم با این حرف که بخواهید بحث را محدود زمانی و مکانی بکنید.
شما اگر نظام علی و معلولی را قبول دارید نمی توانید برایش شرط تعیین کنید.
آیا آنطرف ماه ممکن است علت و معلول لغو شود؟
اگر دلیل دارید بسم الله؟
مگر ما بحث علت و معلول را منضم به زمان یا مکان می کنیم که شما شرط مکانی می گذارید؟
آیا پدیده ای می تواند بی علت باشد؟
آیا می شود یک پدیده ( حادث ) که سابقه عدم دارد بوجود آید بدون علت؟
اگر می شود بدون انضمام به مکان و زمان بحث می کنیم و شما دیگر نمی توانید شرط بگذارید.
آیا یک اعطا کننده می تواند چیزی را بدهد که ندارد؟
آیا یک دیوانه فاقد عقل می تواند یک پدیده دارای قوه عقلیه ایجاد کند؟
باز هم تصادف تکلیف این تصادف را معلوم کنید خیلی خوب است
آیا تصادف یعنی فاقد شیء می تواند چیزی را که ندارد بدهد ؟
یا شما پدیده ای را که علتش را ندانید تصادف نام می دهید؟
سوال آیا بیت علت و معلول مناسبتی هست یا خیر؟
آیا هر چیزی می تواند دلیل هر چیزی باشد؟
آیا مثلاً بستنی می تواند کره زمین را بوجود آورد ( بر اساس تصادف )؟
اگر کسی منکر مناسبت علت و معلول باشد عملاً منکر علت و معلول است چون مدعی می شود که هر چیزی می تواند علت یک پدیده باشد.
علت باید دارای یک خصوصصیتی باشد که تا بتواند منشاء صدور معلول شود که اگر ان
خصوصیت نباشد نتواند منشاء صدور معلول باشد در غیر این صورت لازمه این خواهد تا
در جهان هر چیزی منشاء صدور هر چیزی شود.اعتراف به این مطلب علاوه بر اینکه
خلاف وجدان و ضرورت است مستلزم هرج و مرج و اختلال در نظام هستی است.
یک جسم هیچ وقت نمی تواند علت فاعلی جسم دیگر باشد.